{"id":3348,"date":"2025-09-15T14:29:48","date_gmt":"2025-09-15T14:29:48","guid":{"rendered":"https:\/\/sakoplan.pl\/?p=3348"},"modified":"2025-09-15T14:33:32","modified_gmt":"2025-09-15T14:33:32","slug":"ftalany-w-materialach-dlaczego-powinnismy-ich-unikac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sakoplan.pl\/en\/ftalany-w-materialach-dlaczego-powinnismy-ich-unikac\/","title":{"rendered":"Ftalany w materia\u0142ach \u2013 dlaczego powinni\u015bmy ich unika\u0107?"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

W dobie zanikania dziury ozonowej i wszechobecnego smogu wielokrotnie przekraczaj\u0105cego dopuszczalne normy, ro\u015bnie w spo\u0142ecze\u0144stwie \u015bwiadomo\u015b\u0107 ekologiczna. Po\u015br\u00f3d materia\u0142\u00f3w technicznych istniej\u0105 tak\u017ce i takie, z kt\u00f3rymi bezpo\u015bredni kontakt mo\u017ce mie\u0107 negatywny wp\u0142yw na nasze zdrowie. Chodzi o materia\u0142y z domieszkami ftalan\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 stosowane w produktach codziennego u\u017cytku. Dlaczego i jak unika\u0107 ftalan\u00f3w postaram si\u0119 odpowiedzie\u0107 w niniejszym artykule.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Czym s\u0105 ftalany?<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Z chemicznego punktu widzenia, ftalany to sole i estry kwasu ftalowego. W przemy\u015ble materia\u0142owym s\u0105 g\u0142\u00f3wnie u\u017cywane do produkcji niekt\u00f3rych laminat\u00f3w, ale stosuje si\u0119 je tak\u017ce do produkcji farb, lakier\u00f3w czy klej\u00f3w. Pow\u0142oka ftalanowa charakteryzuje si\u0119 du\u017c\u0105 odporno\u015bci\u0105 na dzia\u0142anie czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych, takich jak wilgo\u0107 czy temperatura powietrza, a tak\u017ce uszkodzenia mechaniczne. Ftalany s\u0105 wykorzystywane tak\u017ce jako \u015brodki zmi\u0119kczaj\u0105ce, kt\u00f3re nadaj\u0105 elastyczno\u015bci (tzw. plastyfikatory ftalanowe).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Jaki wp\u0142yw na nasze zdrowie maj\u0105 ftalany?<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Prawdopodobnie niekt\u00f3re ftalany mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko zachorowania na astm\u0119, co jest szczeg\u00f3lnie niebezpieczne dla dzieci i kobiet w ci\u0105\u017cy. Niekt\u00f3re \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105 tak\u017ce, \u017ce substancje te mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na dzia\u0142anie niekt\u00f3rych hormon\u00f3w i prowadzi\u0107 do uszkodze\u0144 o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego u dzieci. Z bada\u0144 przeprowadzonych na grupie siedmiolat\u00f3w wynika, \u017ce dzieci, kt\u00f3rych matki w czasie ci\u0105\u017cy by\u0142y nara\u017cone na oddychanie powietrzem silnie zanieczyszczonym ftalanami maj\u0105 IQ ni\u017csze \u015brednio o 7 punkt\u00f3w od ich r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w z grupy kontrolnej.<\/p>

Flatany \u0142atwo si\u0119 wyp\u0142ukuj\u0105, co jest szczeg\u00f3lnie niebezpieczne przy ma\u0142ych dzieciach, kt\u00f3re maj\u0105 nawyk wk\u0142adania zabawek do buzi. Jednak warto wiedzie\u0107, \u017ce mog\u0105 przedostawa\u0107 si\u0119 do organizmu tak\u017ce drogami oddechowymi oraz przez sk\u00f3r\u0119. W takim wypadku niebezpieczna dla dziecka mo\u017ce by\u0107 nawet zabawa na pod\u0142odze, wykonanej z materia\u0142\u00f3w PVC zmi\u0119kczonych ftalanami.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

\u015arodki zapobiegawcze<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

W 2005 roku w wydana zosta\u0142a dyrektywa 2005\/84\/EC Parlamentu Europejskiego, w my\u015bl kt\u00f3rej ftalany nie mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane do produkcji zabawek i artyku\u0142\u00f3w dla dzieci. Z kolei w 2013 roku zosta\u0142a przyj\u0119ta norma EN 71-3 dotycz\u0105ca r\u00f3\u017cnego rodzaju pow\u0142ok stosowanych na zabawkach, obecnie wi\u0119c ka\u017cda zabawka wypuszczana na rynek europejski powinna zosta\u0107 przebadana pod k\u0105tem zawarto\u015bci farby, laminat\u00f3w, lakier\u00f3w, itp., kt\u00f3re zosta\u0142y u\u017cyte do jej wyprodukowania. Norma EN 71-3 stosowana jest tak\u017ce do zapobiegania pojawiania si\u0119 metali ci\u0119\u017ckich w zabawkach.<\/p>

W 2012 roku ftalany zosta\u0142y dodane na list\u0119 kandydack\u0105 SVHC, czyli substancji stanowi\u0105cych bardzo du\u017ce zagro\u017cenie. Jako g\u0142\u00f3wny pow\u00f3d do\u0142\u0105czenia ftalan\u00f3w do listy podaje si\u0119 jego toksyczno\u015b\u0107 dla rozrodczo\u015bci (wg niekt\u00f3rych bada\u0144 ftalany mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na powodowanie bezp\u0142odno\u015bci u m\u0119\u017cczyzn). Powstanie tej listy jest jednym z efekt\u00f3w wprowadzenia w \u017cycie unijnego Rozporz\u0105dzenia REACH w 2008 roku, kt\u00f3re ma na celu zwi\u0119kszenie ochrony \u015brodowiska i zdrowia cz\u0142owieka, przed zagro\u017ceniami, jakie mog\u0105 stanowi\u0107 substancje chemiczne. Obecno\u015b\u0107 ftalan\u00f3w na li\u015bcie kandydackiej SVHC mo\u017ce oznacza\u0107, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci wykorzystywanie tych materia\u0142\u00f3w w produkcji b\u0119dzie zakazane lub bardzo ograniczone. Nie ma jednak informacji, kiedy mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 taka zmiana.<\/p>

Co wi\u0119cej, ftalany nadal s\u0105 wykorzystywane do produkcji wielu innych przedmiot\u00f3w codziennego u\u017cytku, kt\u00f3re nie s\u0105 przeznaczone dla dzieci, ale z kt\u00f3rymi, si\u0142\u0105 rzeczy, dzieci maj\u0105 styczno\u015b\u0107. Mowa m.in. o linoleach pod\u0142ogowych, foliach spo\u017cywczych, dezodorantach czy perfumach. Wydaje si\u0119 wi\u0119c, \u017ce podj\u0119te do tej pory \u015brodki nie s\u0105 wystarczaj\u0105ce dla zapewnienia maksimum bezpiecze\u0144stwa dzieciom.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Jak chroni\u0107 si\u0119 przed ftalanami?<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

W przypadku zakupu zabawek dla dzieci sytuacja jest prostsza. Je\u015bli zabawka opatrzona jest znaczkiem \u201eCE\u201d znaczy to, \u017ce produkt spe\u0142nia wymogi dyrektyw unijnych, a jego stosowanie nie zagra\u017ca zdrowiu dziecka, ani \u015brodowisku. Troch\u0119 inaczej sytuacja wygl\u0105da, gdy mamy do czynienia z produktami, kt\u00f3re nie maj\u0105 okre\u015blonych wymog\u00f3w co do swojej zawarto\u015bci. Zwracaj uwag\u0119 na obecno\u015b\u0107 ftalan\u00f3w przy wyborze:<\/p>